سال کنکور یکی از حساسترین و پرفشارترین دورههای زندگی هر دانشآموزی است. رقابت بالا و حجم زیاد کتابها باعث میشود تا دانشآموزان روزانه بین ۸ تا ۱۲ ساعت، و گاهی حتی بیشتر، پشت میز بنشینند و مطالعه کنند. این نشستنهای طولانی و خم شدن مداوم روی کتابها و دفترچههای تست، بخش جدانشدنی از روزمره یک داوطلب کنکور است. اما این کار معمولاً بهای سنگینی برای بدن دارد و باعث گرفتگی شدید، احساس سنگینی و خشکی آزاردهنده در ناحیه گردن و شانهها میشود.
فشار مداوم روی گردن باعث ایجاد گرههای عضلانی سفت و دردناک شود. با یک مداخله تخصصی و آزادسازی مفاصل (منیپولیشن)، فرد چطور نفس راحتی میکشد و حس سبکی پیدا میکند! درد فیزیکی میتواند تمام زحمات ذهنی شما را هدر دهد. در این مقاله از کلینیک فیزیوتراپی پویان، به زبان خیلی ساده و کاربردی این مشکل، دلایل ایجاد آن و راههای درمان قطعیاش را بررسی میکنیم تا بتوانید با بالاترین سطح تمرکز به مسیر موفقیت خود ادامه دهید.
علت گردن درد هنگام مطالعه
شاید برایتان سوال باشد که چرا نشستن و فقط نگاه کردن به کتاب باید تا این حد بدن را خسته کند؟ پاسخ در ساختار فیزیکی بدن و جاذبه زمین نهفته است. وقتی برای ساعتهای طولانی روی کتاب یا برگههای تست خم میشوید، اتفاقات زیر در بدن شما رخ میدهد:
فشار چند برابری وزن سر روی مهرهها
سر یک انسان بالغ به طور طبیعی حدود ۵ کیلوگرم وزن دارد. زمانی که شما کاملاً صاف نشستهاید، ستون فقرات به راحتی این وزن را تحمل میکند. اما وقتی سر خود را برای خواندن کتاب فقط ۱۵ درجه به جلو خم میکنید، وزنی که گردن باید تحمل کند به حدود ۱۲ کیلوگرم میرسد! اگر این زاویه بیشتر شود (که معمولاً دانشآموزان به شدت روی میز خم میشوند)، این فشار به ۲۰ تا ۳۰ کیلوگرم هم میرسد. مهرهها و عضلات ظریف گردن برای تحمل این وزن سنگین به صورت مداوم ساخته نشدهاند.
ایجاد گرههای عضلانی (تریگر پوینت)
عضلات پشت گردن و شانهها مانند طنابهایی هستند که سعی میکنند سر شما را در حالت خمیده نگه دارند تا نیفتد. وقتی ساعتها در این حالت میمانید، این عضلات بدون هیچ استراحتی در حال انقباض هستند. این ثابت ماندن طولانیمدت، باعث میشود خون در آن نواحی به خوبی جریان پیدا نکند. کمبود اکسیژن و انقباض مداوم باعث میشود تارهای عضلانی به هم گره بخورند و نقاط بسیار سفت و دردناکی به نام «تریگر پوینت» یا گره عضلانی ایجاد شوند. در ویدیو هم دیدید که درمانگر دقیقاً روی همین گرفتگیهای ناحیه کتف و شانه دست میگذارد.
کوتاه شدن عضلات جلوی گردن و سینه
وقتی مدام قوز میکنید و شانهها را به جلو میدهید، عضلات جلوی سینه شما کوتاه و سفت میشوند و در مقابل، عضلات پشت کمر و گردن شما بیش از حد کشیده و ضعیف میگردند. این عدم تعادل عضلانی، درد و خشکی را دوچندان میکند.
تاثیر گردن درد بر تمرکز کنکوریها
شاید فکر کنید گردن درد فقط یک درد ساده فیزیکی است و با کمی تحمل میتوان با آن کنار آمد. اما این یک اشتباه بزرگ است. خشکی و گرفتگی گردن تاثیر مستقیم و مخربی روی نتیجه درس خواندن شما دارد:
کاهش خونرسانی و اکسیژنرسانی به مغز
رگهای خونی مهمی که اکسیژن و مواد مغذی را به مغز میرسانند، از لابهلای عضلات و مهرههای گردن عبور میکنند. سفت شدن شدید عضلات گردن باعث میشود این مسیرها تحت فشار قرار بگیرند. نتیجه این اتفاق، کاهش اکسیژنرسانی به سلولهای خاکستری مغز است که مستقیماً باعث ایجاد حس خوابآلودگی، کلافگی و افت شدید تمرکز میشود.
سردردهای تنشی
حتماً تجربه کردهاید که گاهی دردی از پشت سر شروع میشود، به سمت پیشانی میآید و پشت چشمها قرار میگیرد. اینها سردردهای تنشی هستند که ریشه اصلی آنها اسپاسم عضلات گردن است. با وجود چنین سردردی، خواندن و فهمیدن یک پاراگراف ساده ممکن است به اندازه حل یک مسئله پیچیده ریاضی از شما انرژی بگیرد.
خستگی ذهنی زودرس
وقتی بدن شما درگیر تحمل درد است، بخش زیادی از انرژی روانی و پردازش مغز شما صرف مدارا با این درد میشود. به همین دلیل است که دانشآموزانی که گردندرد دارند، خیلی زودتر از بقیه احساس خستگی ذهنی میکنند و مجبورند ساعتهای مطالعه خود را کاهش دهند یا یک خط کتاب را چندین بار بخوانند تا متوجه آن شوند.
پیشگیری از خشکی گردن
بهترین راه برای مبارزه با گردن درد، جلوگیری از شروع آن است. با چند تغییر ساده در محیط مطالعه و عادتهای روزانه، میتوانید تا حد زیادی جلوی این گرفتگیهای آزاردهنده را بگیرید:
- استفاده از پایه کتاب (رحل): این یکی از مهمترین سرمایهگذاریهای شما برای سال کنکور است. کتاب، جزوه یا تبلت خود را روی یک پایه شیبدار قرار دهید تا دقیقاً همسطح یا نزدیک به زاویه دید چشمهای شما قرار بگیرد. با این کار دیگر نیازی نیست سرتان را با زاویه تند به پایین خم کنید و فشار از روی مهرههای گردن برداشته میشود.
- اجرای قانون طلایی ۲۰-۲۰-۲۰: چشمها و عضلات گردن ارتباط مستقیمی با هم دارند. برای جلوگیری از خستگی هر دو، به ازای هر ۲۰ دقیقه مطالعه مستمر، سر خود را بالا بیاورید و به مدت ۲۰ ثانیه به یک جسم یا نقطهای در فاصله ۲۰ فوتی (حدود ۶ متری) نگاه کنید. این کار به عضلات گردن و چشم فرصت استراحت و بازیابی میدهد.
- تغییر وضعیت و استراحتهای فعال (Active Rest): هیچکس با ساعتها میخکوب شدن روی صندلی رتبه برتر نمیشود. هر ۴۵ تا ۶۰ دقیقه از جای خود بلند شوید. نیازی نیست کار خاصی بکنید؛ فقط چند قدم راه بروید، شانههای خود را به سمت عقب بچرخانید، دستها را بکشید و چند نفس عمیق بکشید. همین یک دقیقه تحرک، جریان خون را در کل بدن و به خصوص گردن به شدت افزایش میدهد و از ایجاد گرههای عضلانی جلوگیری میکند.
- اصلاح نحوه نشستن (قانون زاویههای ۹۰ درجه): صندلی و میز خود را طوری تنظیم کنید که کف پاهایتان کاملاً روی زمین باشد، زانوها و لگن شما زاویه ۹۰ درجه بسازند و آرنجهایتان به راحتی روی میز قرار بگیرند. کمر باید کاملاً صاف باشد و به پشتی صندلی تکیه داده شود. از خواندن روی تختخواب یا دراز کشیدن روی زمین به شدت پرهیز کنید.
درمان گردن درد در کلینیک
گاهی اوقات، فشار درسها آنقدر زیاد است که با وجود رعایت تمام نکات بالا، باز هم دچار گرفتگی و درد شدید میشوید. اگر خشکی گردن شما به مرحلهای رسیده که با استراحت برطرف نمیشود و مدام در حال ماساژ دادن کتف خود هستید تا بتوانید درس بخوانید، زمان آن رسیده که از درمانهای تخصصی کمک بگیرید.
یکی از سریعترین، ایمنترین و موثرترین روشها برای حل این مشکل، تکنیک منیپولیشن یا درمان دستی (Manipulation) است. در این روش، فیزیوتراپیست با مهارت بالا و یک حرکت بسیار سریع و کنترلشده (که کاملاً بدون درد است)، مفاصلی از گردن که به خاطر فشار زیاد روی هم قفل شدهاند را آزاد میکند.
زمانی که این آزادسازی انجام میشود، مفصل از حالت فشردگی خارج شده و فضای بیشتری برای عبور رشتههای عصبی فراهم میگردد. همچنین گازهای محبوس شده در مایع مفصلی آزاد میشوند که همان صدای معروف “تق” را ایجاد میکند.
پشت این حس سبکی، علم کاملاً معتبری وجود دارد. طبق تحقیقات و کارآزماییهای بالینی منتشر شده در پایگاه ملی مقالات پزشکی آمریکا (PubMed)، استفاده از تکنیکهای درمان دستی (مثل منیپولیشن ستون فقرات گردنی) نسبت به مصرف داروهای مسکن یا استراحت مطلق، تاثیر بسیار سریعتر و ماندگارتری در رفع دردهای حاد و نیمهحاد گردن دارد. این مطالعات تایید میکنند که درمان دستی دامنه حرکتی را به سرعت به حالت طبیعی برمیگرداند و درد را به طرز چشمگیری کاهش میدهد.
علاوه بر ادجاست مفاصل، در کلینیک فیزیوتراپی پویان از روشهای مکمل و بسیار موثری نیز استفاده میشود. مثلاً اگر گرههای عضلانی بسیار سفت و عمقی باشند، درمانگر ممکن است از روش سوزن خشک (Dry Needling) برای باز کردن فوری این تریگر پوینتها استفاده کند. یا با استفاده از دستگاههای پیشرفتهای مثل تکار درمانی (Tekar Therapy) گرمای عمقی و مطبوعی را به بافتها بفرستد تا التهاب عضله کاملاً از بین برود. ترکیب این روشها باعث میشود دانشآموز در کوتاهترین زمان ممکن، حس سبکی کامل را تجربه کرده و به میز مطالعه برگردد.
جمع بندی
درد و خشکی گردن یکی از بزرگترین دشمنان خاموش تمرکز برای دانشآموزان کنکوری است که مستقیماً به دلیل نشستنهای طولانی و غیراصولی ایجاد میشود. این گرفتگیها باعث سردردهای مزمن، خستگی زودرس و کلافگی میشوند و راندمان مطالعه را به شدت پایین میآورند. اما نیازی نیست این درد را تحمل کنید! با اصلاح نحوه نشستن، استفاده از پایه کتاب و کمک گرفتن از تکنیکهای علمی و ایمن فیزیوتراپی مثل منیپولیشن در کلینیک فیزیوتراپی پویان، میتوانید در سریعترین زمان ممکن ریشه این مشکل را حل کنید. سلامت جسمی شما، پایه و اساس موفقیت ذهنی شما در کنکور است. با بدنی سالم و ذهنی باز، بدون درد به سوی اهدافتان حرکت کنید.
اصلاح وضعیت نشستن، استراحتهای کوتاهمدت و انجام تمرینات کششی میتواند از بروز دردهای گردنی جلوگیری کند. اگر به دنبال خدمات تخصصی فیزیوتراپی خیابان محلاتی هستید، کلینیک فیزیوتراپی پویان آماده ارائه خدمات درمانی به شما است.
سوالات متداول در رابطه با گردن درد هنگام مطالعه
در نهایت به سوالات شما پاسخ خواهیم داد:
1- آیا قولنج شکستن گردن در خانه کار درستی است؟
به هیچ وجه. چرخاندن ناگهانی گردن توسط خودتان یا درخواست از اعضای خانواده برای انجام این کار، بسیار خطرناک است. مفاصل گردن ساختار ظریفی دارند و نیروی کنترلنشده میتواند به رباطها، مهرهها و حتی عروق خونی مهم گردن آسیب جدی وارد کند. آزادسازی مفاصل (منیپولیشن) یک تکنیک پزشکی است و باید فقط توسط فیزیوتراپیست یا پزشک متخصص انجام شود.
2- چرا بعد از مطالعه طولانی سردرد میگیریم؟
همانطور که توضیح داده شد، گرفتگی طولانیمدت عضلات گردن و شانهها باعث فشار روی اعصاب عبوری و همچنین کاهش جریان خون به سمت سر میشود. مغز این فشار عضلانی را به شکل دردهای ارجاعی به سر مخابره میکند که به آنها سردردهای تنشی (Tension Headaches) میگویند. درمان گرفتگی گردن، این سردردها را نیز از بین میبرد.
3- آیا درمان دستی یا منیپولیشن گردن درد دارد؟
خیر، به هیچ عنوان. تکنیک آزادسازی یا منیپولیشن اگر توسط فرد متخصص انجام شود، بسیار سریع، کنترلشده و بدون درد است. در واقع شما بلافاصله بعد از شنیدن صدای آزادسازی مفصل، احساس سبکی فوقالعادهای خواهید داشت و درد قبلی شما نیز به طرز چشمگیری کاهش پیدا میکند. این روش کاملاً احساس راحتی و رهایی به همراه دارد.
ثبت دیدگاه