عوارض لیزر درمانی در فیزیوتراپی | بررسی خطرات و میزان ایمنی

آیا تا به حال به این فکر کرده اید که لیزر درمانی در فیزیوتراپی چیست و چه تاثیری بر بدن دارد؟ استفاده از تکنولوژی لیزر در علم فیزیوتراپی یکی از موثرترین روش های غیر تهاجمی برای مدیریت دردهای مزمن، بهبود عملکرد حرکتی و تسریع روند ترمیم بافت ها به شمار می رود. این روش با بهره گیری از اشعه های نورانی خاص، مستقیما روی سلول های آسیب دیده تمرکز کرده و فرآیند درمان را سرعت می بخشد.

 با این حال، مانند هر مداخله پزشکی دیگری، استفاده از دستگاه های لیزر، به ویژه لیزرهای پرتوان، ممکن است با واکنش ها و عوارض جانبی موقتی همراه باشد. آگاهی از این عوارض و شناخت دقیق موارد منع مصرف، به خصوص برای خانم های باردار و بیماران خاص، اهمیتی حیاتی دارد. اگر شما هم قصد دارید از این تکنولوژی پیشرفته در کلینیک فیزیوتراپی پویان استفاده کنید اما نگران خطرات احتمالی آن هستید، از شما دعوت می کنیم این مقاله جامع را تا انتها مطالعه کنید.

لیزر درمانی در فیزیوتراپی چیست و چگونه عمل می کند؟

لیزر درمانی یک روش نوین است که در آن از اشعه های نوری متمرکز با طول موج های مشخص برای درمان التهاب تاندون ها، آرتروز، آسیب های ورزشی و دردهای مزمن عضلانی استفاده می شود. در فیزیوتراپی، لیزرها به دو دسته اصلی لیزر کم توان (LLLT) و لیزر پرتوان (HILT) تقسیم می شوند.

عملکرد اصلی لیزر در بدن، افزایش سرعت متابولیسم و سوخت و ساز سلولی است. زمانی که اشعه لیزر، به ویژه لیزر پرتوان با انرژی عظیم حدود ۲۰۰۰ ژول، به بافت آسیب دیده تابانده می شود، طیف نورهای نامرئی به داخل بافت نفوذ می کنند. در این حالت سلول ها به شدت تحریک شده و تغذیه خود را از طریق مواد غذایی موجود در خون بیشتر می کنند. این افزایش تغذیه باعث می شود سلولی که در حالت عادی هفت روز برای ترمیم زمان نیاز دارد، تنها در سه روز خود را بازسازی کند و التهابات با سرعت چشمگیری برطرف شوند.

آیا لیزر درمانی فیزیوتراپی عوارض دارد؟

به طور کلی، لیزر درمانی یک روش غیر تهاجمی و بسیار ایمن است و در صورت انجام صحیح، به بافت های بدن آسیب ساختاری وارد نمی کند. با این وجود، به دلیل واکنش طبیعی بدن به جذب انرژی نوری و افزایش گردش خون موضعی، بروز برخی از عوارض جانبی و واکنش های فیزیولوژیک در بافت ها کاملا محتمل است. طبق گزارش رسمی مرکز ملی اطلاعات زیست فناوری آمریکا (NCBI)، تابش لیزر با تغییر در متابولیسم و عملکردهای سلولی همراه است و اگر پارامترهای دستگاه به درستی توسط فرد متخصص تنظیم نشوند، ممکن است عوارض جانبی ناخواسته ای را در بافت ایجاد کند.

عوارض شایع لیزر درمانی فیزیوتراپی

عوارضی که معمولا پس از جلسات لیزر درمانی بروز می کنند، بسیار خفیف بوده و اغلب پس از چند ساعت تا چند روز به صورت کامل برطرف می شوند. شایع ترین این واکنش ها عبارتند از:

• قرمزی و تحریک پوست: افزایش گردش خون موضعی در ناحیه تحت درمان باعث می شود که پوست مقداری قرمز و ملتهب به نظر برسد که این حالت معمولا ظرف چند ساعت کاهش می یابد و از بین می رود.
• احساس گرما یا سوزش خفیف: در طول جلسه درمان، به ویژه هنگام استفاده از لیزر پرتوان، بیمار ممکن است احساس گرمای ملایم یا سوزش خفیفی را در پوست خود تجربه کند که ناشی از واکنش طبیعی بدن به انرژی بالای لیزر است.
• افزایش موقتی درد: یکی از رایج ترین عوارض که باعث نگرانی بیماران می شود، افزایش موقت درد در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از جلسه درمان است. این درد به دلیل تحریک فرآیندهای ترمیمی و التهابی بدن است و در واقع نشانه ای از شروع روند قدرتمند بهبودی محسوب می شود.
• حساسیت به نور و خارش موضعی: در برخی از افراد، به ویژه کسانی که پوست بسیار حساسی دارند، پس از جلسات لیزر ممکن است حساسیت بیشتر به نور خورشید، خارش خفیف در ناحیه و یا خشکی موقت پوست رخ دهد.
• خستگی موضعی عضله: به دلیل تغییرات شدید متابولیک و تحریک فعالیت سلولی در بافت هدف، احساس خستگی در عضلات پس از درمان یک واکنش کاملا طبیعی است.

آیا لیزر درمانی فیزیوتراپی خطرناک است؟

بسیاری از افراد به اشتباه تصور می کنند که دستگاه لیزر می تواند باعث سوختگی های وحشتناک یا حتی سرطان شود. تا کنون هیچ شواهد علمی معتبری مبنی بر ارتباط لیزر درمانی فیزیوتراپی با افزایش خطر ابتلا به سرطان گزارش نشده است.

با این حال، لیزر درمانی در صورت عدم رعایت پروتکل های ایمنی می تواند خطرات جدی به همراه داشته باشد. خطرناک ترین و غیر قابل جبران ترین عارضه لیزرتراپی، آسیب مستقیم به چشم است. نور لیزر، به خصوص لیزرهای پرتوان کلاس ۴ که انرژی بسیار بالایی ساطع می کنند، می تواند به شبکیه و قرنیه چشم آسیب رسانده و باعث اختلالات بینایی یا نابینایی دائمی شود. به همین دلیل، استفاده از عینک های محافظ مخصوص برای بیمار و فیزیوتراپیست در تمام طول جلسه درمان، یک استاندارد ایمنی غیر قابل مذاکره است.

چه افرادی نباید لیزر درمانی انجام دهند؟

با وجود مزایای درمانی فراوان، شرایط فیزیولوژیک خاصی در بدن وجود دارند که استفاده از لیزر را مطلقا ممنوع یا نیازمند احتیاط بسیار شدید می کنند. گروه های زیر باید از انجام این درمان خودداری کنند:

• زنان باردار: تاباندن اشعه لیزر به نواحی شکم، کمر و لگن در دوران بارداری اکیدا ممنوع است. اثرات ناشناخته نور لیزر بر بافت های حساس جنین ایجاب می کند که از این روش در نواحی نزدیک به رحم اجتناب شود.
• بیماران سرطانی: وجود تومورهای بدخیم و ضایعات پیش سرطانی در ناحیه درمان، یک منع مصرف قطعی به شمار می رود. از آنجا که نور لیزر فرآیندهای متابولیک را به شدت افزایش می دهد، خطر تحریک سرعت رشد سلول های سرطانی وجود دارد.
• افراد دارای ضربان ساز قلب: استفاده از دستگاه های لیزر مستقیما بر روی قفسه سینه بیمارانی که دارای پیس میکر هستند ممنوع است، زیرا میدان های ایجاد شده می تواند در عملکرد این دستگاه های حیاتی الکترونیکی اختلال ایجاد کند.
• حساسیت غده تیروئید: غده تیروئید به عنوان یک غده درون ریز بسیار حساس در گردن، هرگز نباید به صورت مستقیم در معرض تابش اشعه لیزر قرار بگیرد، زیرا باعث تغییرات و اختلالات هورمونی در بدن می شود.
• بیماران حساس به نور: افرادی که به صورت ژنتیکی به نور حساسیت دارند  یا داروهای حساس کننده به نور مصرف می کنند، در معرض عوارض شدیدتری قرار دارند.

چگونه عوارض لیزر درمانی را کاهش دهیم؟

برای این که از مزایای شگفت انگیز لیزرتراپی بدون تجربه عوارض ناخوشایند بهره مند شوید، رعایت نکات ایمنی زیر پیش از شروع کار ضروری است:

• مراجعه به مراکز تخصصی معتبر و فیزیوتراپیست های مجرب که دانش کافی در ارزیابی بالینی، تنظیم دقیق دستگاه و انتخاب دوز و شدت مناسب لیزر را دارند.
• در میان گذاشتن کامل سوابق پزشکی، بیماری های خاص (مانند دیابت یا نقص ایمنی) و داروهای مصرفی با درمانگر پیش از شروع هرگونه درمان.
• استفاده مداوم از عینک های ایمنی استاندارد در تمام طول جلسه درمان برای جلوگیری از آسیب های جبران ناپذیر چشمی.
• آگاهی رسانی سریع به پزشک در صورت مشاهده هرگونه تورم شدید، تغییر رنگ ماندگار یا دردهای پیش رونده پس از پایان جلسه.

بعد از لیزر درمانی فیزیوتراپی چه مراقبت هایی لازم است؟

پس از اتمام جلسه لیزرتراپی، بدن در حال بازسازی بافت های آسیب دیده در سطح سلولی است. بنابراین، پرهیز از انجام فعالیت های ورزشی بسیار سنگین یا فشار آوردن به مفصل درگیر در ساعات اولیه به شدت توصیه می شود. همچنین، در صورتی که ناحیه تحت درمان مستقیما در معرض تابش نور خورشید قرار دارد، استفاده از کرم های ضد آفتاب برای جلوگیری از تحریک و سوختگی پوستی الزامی است. اگر بیمار دچار خشکی پوست در محل تابش لیزر شد، استفاده از کرم های مرطوب کننده ساده می تواند این مشکل را به سرعت برطرف نماید.

جمع بندی

لیزر درمانی در صورت استفاده صحیح و تحت نظر متخصص، یکی از روش‌های ایمن و مؤثر فیزیوتراپی محسوب می‌شود. اگر به دنبال خدمات تخصصی فیزیوتراپی خیابان دماوند هستید، کلینیک فیزیوتراپی پویان آماده ارائه خدمات درمانی به شما است.

سوالات متداول در رابطه با عوارض لیزر درمانی فیزیوتراپی

در آخر به سوالات شما پاسخ می دهیم

۱- آیا لیزر درمانی باعث سوختگی پوست می شود؟

استفاده از لیزرهای کم توان به دلیل ماهیت سرد آن ها به هیچ وجه باعث سوختگی نمی شود. در لیزرهای پرتوان نیز اگر دستگاه توسط یک فیزیوتراپیست متخصص تنظیم شده و اپلیکاتور با فاصله مناسب (حدود یک سانتی متر) از پوست به صورت مداوم حرکت داده شود، خطر سوختگی تقریبا وجود ندارد. سوختگی سطحی یا آسیب بافتی تنها در صورت استفاده غیر اصولی، دوز نامناسب و تابش بیش از حد انرژی در یک نقطه ثابت رخ می دهد.

۲- آیا لیزر درمانی درد دارد؟

خیر، روند انجام لیزر درمانی کاملا بدون درد است و شما هیچ گونه احساس سوزنی شدن یا درد تیز را تجربه نخواهید کرد. بیمار در حین درمان تنها ممکن است یک گرمای ملایم و مطبوع را روی پوست ناحیه آسیب دیده احساس کند. دردی که برخی از بیماران در روزهای پس از پایان جلسه تجربه می کنند، ناشی از واکنش ترمیمی بافت ها (شبیه به درد عضلانی پس از ورزش شدید) است و نشان دهنده آسیب دیدگی جدید نیست.

۳- چند جلسه لیزر درمانی برای کاهش درد لازم است؟

تعداد جلسات مورد نیاز کاملا به نوع، عمق و شدت آسیب دیدگی بستگی دارد. به عنوان مثال، درمان آرتروز زانو ممکن است به زمان کمتری نسبت به آرتروز مزمن گردن نیاز داشته باشد. به طور معمول، برای مشاهده نتایج مطلوب و ترمیم کامل بافت، درمانگر یک دوره ۶ تا ۱۰ جلسه ای را تجویز می کند.

۴- آیا لیزر درمانی فیزیوتراپی عوارض بلندمدت دارد؟

بر اساس شواهد معتبر علمی موجود، در صورتی که لیزر درمانی با دوز استاندارد و روش صحیح انجام شود، هیچ گونه عارضه بلندمدت اثبات شده ای برای سلامت بدن ندارد. این روش کاملا غیر تهاجمی بوده و برخلاف برخی از باورهای اشتباه و شایعات، به هیچ وجه باعث ایجاد تغییرات سرطان زا یا آسیب ساختاری ماندگار به بافت ها نمی شود.