سندروم گیر افتادگی شانه؛ بررسی علائم و درمان آن با فیزیوتراپی

آیا هنگام بلند کردن بازو، شانه زدن موها یا حتی در حین خواب، دردی ناگهانی و محدودکننده‌ای را در شانه خود احساس می‌کنید؟ این درد می‌تواند نشانه‌ای از سندروم گیر افتادگی شانه باشد که وضعیتی شایع است و در صورت عدم درمان به‌موقع به‌شدت روی کیفیت زندگی، کار و فعالیت‌های ورزشی شما را تأثیر خواهد داشت.

امروز درباره چگونگی درمان سندروم گیرافتادگی شانه در فیزیوتراپی پویان صحبت خواهیم کرد. پس با ما همراه شوید تا بدانید چگونه می‌توان با برنامه‌های تخصصی فیزیوتراپی، درد شانه را کنترل و عملکرد کامل آن را بازیابی کرد.

سندروم گیر افتادگی شانه (ایمپینجمنت) چیست؟

سندروم گیر افتادگی شانه به وضعیتی گفته می‌شود که در آن فضای زیر زائده استخوانی آکرومیون که بخشی از استخوان کتف است، باریک می‌شود. تاندون‌های عضلات روتاتور کاف یا کیسه بورس ساب‌آکرومیال در این فضای تنگ، تحت فشار، سایش و التهاب قرار می‌گیرند. این سندروم یک چرخه معیوب از التهاب و محدودیت حرکتی در شانه ایجاد می‌کند.

این عارضه بر اساس محل وقوع آن به دو نوع تقسیم می‌شود:

1. سندروم گیرافتادگی شانه نوع خارجی (ساب‌آکرومیال)

این نوع عارضه بسیار شایع است و در اثر بروز آن، تاندون‌ها در زیر قوس آکرومیال گرفتار می‌شوند که ممکن است ناشی از ناهنجاری‌های ساختاری استخوانی مانند شکل غیرطبیعی آکرومیون و عوامل عملکردی مثل ضعف عضلات روتاتور کاف یا اختلال در عملکرد استخوان کتف باشد.

2. سندروم گیرافتادگی شانه نوع داخلی (اینترنال)

این نوع گیر افتادگی شانه بشتر ورزشکاران حرفه‌ای را درگیر می‌کند و بین سر استخوان بازو و حفره گلنوئید اتفاق می‌افتد.

علل و عوامل مؤثر در بروز سندروم گیرافتادگی شانه

درمان سندروم گیرافتادگی شانه با فیزیوتراپی بسته به عاملی که باعث بروز آن شده، متفاوت است.  از جمله عوامل مؤثر در ایجاد این التهاب عبارت‌اند از:

1. عوامل ساختاری (آناتومیکی) مثل شکل غیرطبیعی آکرومیون که ژنتیکی است و تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت) که فضای زیر آکرومیون را تنگ‌تر می‌کنند.
2. عوامل عملکردی و مکانیکی مانند:

• آسیب ورزشی شانه و حرکات تکراری دست بالای سر در اثر انجام مکرر فعالیت‌هایی مانند شنا، تنیس یا مشاغل ساختمانی که سایش مکرر تاندون‌ها را افزایش می‌دهند.
• ضعف عضلات روتاتور کاف که منجر به حرکت رو به بالای سر استخوان بازو در حین بالا بردن دست شده و به تاندون‌ها فشار می‌آورد.
• وضعیت بدنی نامناسب مانند قوز کردن یا خم شدن به جلو که زاویه استخوان کتف را تغییر داده و فضای گیرافتادگی را کاهش می‌دهد.
• التهاب بورس (بورسیت) که فضای تاندون‌ها را محدود می‌کند.
• آسیب‌های قبلی شانه مانند دررفتگی‌ها یا شکستگی‌ها که باعث تغییر ساختار طبیعی مفصل شده‌اند.

علائم شایع و تشخیص سندروم گیرافتادگی شانه

برای شروع روند درمان گیرافتادگی شانه با فیزیوتراپی، ابتدا باید علائم آن را به‌درستی شناسایی کرد. این علائم به‌تدریج خود را نشان می‌دهند و عبارت‌اند از:

• درد ناگهانی یا تدریجی در قسمت جلویی و کناری شانه که در برخی موارد به سمت بازو منتشر می‌شود.
• قوس دردناک و دردی که به‌ویژه در هنگام بلند کردن بازو در زاویه 60 تا 120 درجه احساس می‌شود.
• درد شبانه و ناتوانی در خوابیدن روی شانه آسیب‌دیده.
• محدودیت حرکتی در انجام فعالیت‌هایی مانند بستن سوتین یا شانه زدن مو.
• ضعف عضلانی و کاهش قدرت در بلند کردن اجسام یا حرکات چرخشی شانه.
• احساس ساییدگی هنگام حرکت دادن شانه.

تشخیص دقیق عارضه سندروم گیرافتادگی شانه

تشخیص صحیح و به‌موقع بیماری گیرافتادگی شانه، مهم‌ترین عامل موفقیت در درمان است. با بررسی سابقه بیمار و شناسایی نوع درد، فعالیت‌های مستعد کننده و سابقه آسیب‌های قبلی، پزشک می‌تواند بیماری را تشخص دهد.

همچنین معاینه فیزیکی و تست‌های کلینیکی از طریق ارزیابی دامنه حرکتی، قدرت عضلانی و انجام تست‌های تخصصی  مانند تست Neer و تست Hawkins-Kennedy می‌توان به‌راحتی عارضه گیرافتادگی را تأیید کرد.

البته در صورت لزوم، رادیوگرافی برای بررسی ساختار استخوانی و خار استخوانی آکرومیون و سونوگرافی برای بررسی وضعیت تاندون‌ها و بورس و تشخیص التهاب یا پارگی احتمالی نیز برای بیمار انجام می‌شود.

پس از شناسایی دقیق علت عارضه، می‌توان مؤثرترین روند درمانی برای سندروم گیرافتادگی شانه را مشخص کرد.

فیزیوتراپی شانه جایگزین مناسب برای جراحی شانه

در بسیاری از موارد سندروم گیر افتادگی شانه، درمان‌های غیرتهاجمی و بدون درد مانند فیزیوتراپی، نتایجی بسیار عالی و حتی در سطح جراحی در بلندمدت خواهند داشت.

فیزیوتراپی شانه با اصلاح ریشه مشکل، ساختارهای پشتیبان شانه مثل عضلات روتاتور کاف و تثبیت‌کننده‌های کتف را تقویت کرده و فضای زیر آکرومیون را به طور طبیعی باز خواهد کرد.

مراحل درمان سندروم گیرافتادگی شانه با فیزیوتراپی پویان

در کلینیک پویان خدمات فیزیوتراپی و برنامه درمان سندروم گیرافتادگی شانه به‌صورت مرحله‌ای و کاملاً هدفمند طراحی می‌شود و به شرح زیر است:

1. کنترل درد و التهاب در مرحله حاد با روش‌های ملایم مثل استراحت نسبی، سرما درمانی، و الکتروتراپی مانند TENS و انجام حرکات بسیار ملایم مانند تمرینات آونگی برای حفظ تحرک و جلوگیری از خشکی شانه.
2. بازیابی دامنه حرکتی (ROM) برای بهبودی کامل دامنه حرکتی و نرمال‌سازی ریتم حرکتی شانه و کتف از طریق تمرینات فعال کمکی، درمان دستی برای آزادسازی مفصل، و کشش‌های تخصصی برای کپسول خلفی شانه.
3. فاز تقویتی و ثبات عضلانی برای تقویت عضلات روتاتور کاف و تثبیت‌کننده‌های کتف از طریق تمرینات ایزومتریک و مقاومتی کم مانند استفاده از کش ورزشی برای بازگرداندن قدرت کامل و جلوگیری از عود عارضه و تقویت عضلات جمع‌کننده کتف (اسکاپولا) برای بهبود وضعیت بدنی و مکانیک شانه.
4. فاز بازگشت ایمن به فعالیت‌های روزمره با تمرینات عملکردی و تخصصی مانند تمرینات پلی‌متریکبرای اصلاح الگوی حرکتی بیمار و بازگشت ایمن به فعالیت‌های روزمره، شغلی یا ورزشی و تمرین اسکاپشن در امن‌ترین صفحه حرکتی شانه.

جمع‌بندی

سندروم گیر افتادگی شانه یک زنگ هشدار از سوی بدن است که برای اصلاح الگوی حرکتی و تقویت ساختارهای شانه صادر می‌شود. با تشخیص علائم و درمان با فیزیوتراپی می‌توان بدون نیاز به جراحی از شر این بیماری خلاص شد.

تیم متخصص فیزیوتراپی پویان با ارزیابی دقیق، ارائه برنامه اختصاصی و متناسب با شرایط بیمار برای کنترل علائم و درمان سندروم گیرافتادگی شانه با فیزیوتراپی کمک می‌کند تا قدرت خود را بازیابید و زندگی سالم و بی‌دغدغه را تجربه کنید.

سؤالات متداول

آیا سندروم گیر افتادگی شانه بدون جراحی درمان می‌شود؟

بله در بسیاری از موارد، درمان‌های غیرتهاجمی و تخصصی مانند فیزیوتراپی شامل تقویت روتاتور کاف و اصلاح مکانیک شانه، نتایج بسیار خوبی معادل جراحی در بلندمدت دارند.

آیا با فیزیوتراپی می‌توان خار استخوانی آکرومیون را درمان کرد؟

با فیزیوتراپی نمی‌توان خار استخوانی (مشکل ساختاری) را حذف کرد؛ اما با تقویت عضلات پشتیبان و بهبود مکانیک شانه می‌توان اثرات فشاری خار بر تاندون‌ها را به حداقل ‌رساند و درد ناشی ا آن را کاهش داد.