درمان درد مفصل فک با فیزیوتراپی فکی گیجگاهی

کمتر کسی از ما به مفصل کوچکی مثل مفصل گیجگاهی (TMJ) توجه می‌کنیم، مفصلی که هر روز ده‌ها هزار بار برای انجام عمل‌های حیاتی تکلم، جویدن، بلع و حتی ابراز احساسات از آن استفاده می‌کنیم. هرگونه درد و ناراحتی در این ناحیه می‌تواند ناشی از اختلالات گیجگاهی فکی  (TMD) باشد که به‌شدت کیفیت زندگی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

TMD با درد شدید در ناحیه گوش، صورت، فک، شنیدن صداهای کلیک یا سایش و محدودیت در باز کردن دهان همراه است. اگر شما هم با این مشکلات مواجه هستید، نیازی به نگرانی نیست. با درمان درد مفصل فک با فیزیوتراپی فکی گیجگاهی در کلینیک فیزیوتراپی پویان می‌توانید بر این بیماری غلبه کنید.

آناتومی و مکانیسم اختلال در مفصل فک (TMJ)

برای درک چگونگی تأثیر درمان درد مفصل فک باید ساختار این مفصل پیچیده را بشناسید. مفصل فکی گیجگاهی، محل پیوند استخوان فک پایین (مندیبل) با استخوان گیجگاه جمجمه است. حرکت این مفصل به‌صورت دومرحله‌ای انجام می‌شود:

1. مرحله چرخش در باز شدن اولیه دهان.
2. مرحله جابجایی یا سُر خوردن در باز شدن کامل برای جویدن و خمیازه کشیدن.

یک دیسک مفصلی بسیار مقاوم و انعطاف‌پذیر در میان سطح استخوان‌ها وجود دارد که مانند ضربه‌گیر عمل می‌کند و وظیفه جذب فشار و تسهیل حرکت نرم استخوان‌ها را بر عهده دارد. هرگونه عدم هماهنگی در حرکت عضلات جونده یا رباط‌ها باعث جابه‌جایی این دیسک می‌شود.

عوامل تأثیرگذار در ایجاد درد و اختلال مفصل فک

اختلالات مفصل فکی گیجگاهی (TMD) به دلایل مختلفی اتفاق می‌افتد که از جمله آن‌عها عبارت‌اند از:

1. عادات دندانی غیرعملکردی (پارافانکشنال) مانند دندان‌قروچه و سایش یا فشار دادن مزمن دندان‌ها روی هم هنگام جویدن مداوم آدامس، مداد یا ناخن.
2. وارد شدن آسیب‌های مکانیکی و ضربه مستقیم به صورت، چانه یا گردن که منجر به جابه‌جایی یا آسیب دیدن غضروف و رباط‌های مفصل می‌شود.
3. عوامل وضعیتی و ساختاری نامناسب سر و گردن مانند قوز کردن که باعث کشش و اعمال فشار ثانویه بر عضلات گردن و بروز اختلال در مکانیک فک می‌شود.
4. مشکلات مفصلی و جابه‌جایی یا بدشکلی دیسک مفصلی در اثر انواع آرتروز.
5. استرس‌های روانی که منجر به اسپاسم ناخودآگاه و سفتی مزمن در عضلات جونده خواهد شد.

علائم هشداردهنده درد مفصل فک چیست؟

برای تشخیص زودهنگام اختلالات فکی گیجگاهی و شروع درمان درد مفصل فک باید علائم این بیماری را بشناسید. علائم این اختلالات اغلب با سایر مشکلات مانند سردردهای سینوسی اشتباه گرفته می‌شوند و عبارت‌اند از:

• بروز درد و حساسیتدر ناحیه فک، صورت، شانه و به‌ویژه در مقابل سوراخ گوش که هنگام باز و بسته کردن دهان یا جویدن تشدید می‌شود.
• شنیده شدن صداهایی مانند کلیک، ترق یا سایش (کرپیتاسیون) در زمان حرکت دادن فک.
• محدودیت حرکتی در باز کردن دهان، وجود انحراف در مسیر حرکت فک و در موارد حادتر قفل شدن فک.
• سردردهای مکرر در ناحیه گیجگاه.
• احساس گرفتگی یا وزوز کردن گوش.
• سفتی در عضلات گردن و فک.

برای تشخیص دقیق این بیماری باید به پزشک متخصص مراجعه کنید تا با بررسی شرح حال، معاینه فیزیکی و در صورت لزوم تصویربرداری‌هایی مانند  MRI، وضعیت دیسک مفصلی را ارزیابی کند.

درمان درد مفصل فک با فیزیوتراپی فکی گیجگاهی

فیزیوتراپی  روش درمانی غیرتهاجمی و اولین خط درمان برای اکثر بیماران مبتلا به TMD است. این روش، ریشه‌های عضلانی و اسکلتی اختلال برای تسکین درد و بازیابی عملکرد طبیعی فک را درمان می‌کند.

از جمله اقدامات فیزیوتراپی برای درمان درد مفصل فک عبارت‌اند از:

1. کنترل درد و التهاب با استفاده از مدالیته‌های فیزیکی برای شل کردن عضلات سفت و کاهش حساسیت مفصل.
2. بازیابی دامنه حرکتی و آزاد سازی بافت‌های سفت و رفع اسپاسم عضلانی در عضلات جونده، صورت و گردن.
3. بهبود دامنه حرکتی فک و اصلاح مسیر حرکت برای ایجاد هماهنگی صحیح بین دیسک و استخوان‌ها.
4. انجام تمرینات تخصصی برای تقویت عضلات جانبی و حمایتی برای تثبیت مفصل فک.

تکنیک‌های تخصصی فیزیوتراپی فک برای رفع اختلالات فکی گیجگاهی

روش‌های فیزیوتراپی پیشرفته و مدرن برای درمان اختلالات فکی گیجیگاهی یک راهکار مؤثر با اثربخشی بالا است که موارد زیر را شامل می‌شود:

• درمان‌های دستی شامل ماساژ تخصصی برای شل کردن عضلات سفت از جمله عضلات داخلی دهان و موبیلیزاسیون مفصلی برای بهبود حرکت دیسک و کندیل.
• تمرین درمانی و فیزیوتراپی ورزشی شامل تمرینات آرام‌سازی، تمرینات کنترلی و هماهنگی برای باز کردن کنترل‌شده دهان و تمرینات مقاومتی و کششی برای تقویت عضلات ضعیف.
• آموزش چگونگی اصلاح وضعیت نامناسب گردن و پوزیشن‌های صحیح هنگام کار یا خواب.
• مدالیته‌های فیزیکی کمکی مانند لیزر درمانی کم‌توان برای کاهش التهاب، اولتراسوند، تحریک الکتریکی عصب (TENS) و در صورت لزوم طب سوزنی خشک.

جمع‌بندی

بیشتر بیماران مبتلا به  TMD بعد از یک دوره درمان فعال که حدود 6 الی 8 هفته طول می‌کشد، روند کاهشی درد را به طور محصوص احساس می‌کنند. همچنین بهبود دامنه حرکتی و بازگشت به عملکرد طبیعی جویدن و صحبت کردن راحت از دیگر مزایای فیزیوتراپی فکی گیجگاهی است که برای درمان درد مفصل فک در پیش گرفته می‌شود.

حتی در اختلالات مزمن نیز، مداخلات فیزیوتراپی می‌توانند نتایج مثبتی به همراه داشته باشند. در کلینیک فیزیوتراپی پویان، درد مفصل فک با استفاده از جدیدترین متدهای فیزیوتراپی و دستگاه‌های پیشرفته درمان ده و سلامتی‌تان به شما بازگردانده می‌شود.

سؤالات متداول

آیا می‌توان با فیزیوتراپی قفل شدن فک را درمان کرد؟

بله، قفل شدن فک یک عارضه عضلانی اسکلتی است که با استفاده از تکنیک‌های درمان دستی و آرام‌سازی عضلانی، باز می‌شود.

لیزر درمانی چگونه به درمان درد مفصل فک کمک می‌کند؟

لیزر درمانی کم‌توان  با نفوذ به بافت‌ها به طور موضعی التهاب و درد مفصل فک را کاهش داده و جریان خون را افزایش می‌دهد و به این ترتیب سرعت روند ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده اطراف مفصل فک را بالا می‌برد.