تنیس البو چیست؟

آیا در قسمت بیرونی آرنج خود احساس درد، سوزش و ضعف می‌کنید؟ آرنج تنیس بازان (Tennis Elbow) که در اصطلاح پزشکی با عنوان اپی‌کوندیلیت جانبی شناخته می‌شود، یکی از شایع‌ترین دلایل ایجاد درد در ناحیه خارجی آرنج است. این عارضه در اثر استفاده مکرر، فعالیت زیاد و فشار ناخواسته بر تاندون‌ها و عضلات ناحیه خارجی آرنج به وجود می‌آید. این مشکل تنها مختص ورزشکاران تنیس نیست، بلکه افرادی با مشاغل دستی و حرکات تکراری نیز به شدت در معرض خطر ابتلا به آن هستند.

این بیماری می‌تواند زندگی روزمره، فعالیت‌های شغلی و توانایی فرد در گرفتن اشیا را مختل سازد. درک جامع از علل، علائم و روش‌های درمانی این عارضه مهم است. در این راستا، کلینیک تخصصی فیزیوتراپی پویان با بهره‌گیری از متخصصان مجرب و تکنیک‌های پیشرفته درمانی مانند فیزیوتراپی و شاک ویو تراپی، متعهد به ارائه تشخیص و درمان زودهنگام و مؤثر برای بهبود سریع‌تر و کاهش احتمال بروز مشکلات مزمن در آینده است.

تنیس البو یا آرنج تنیس بازان چیست؟

تنیس البو یک نوع درد و آسیب در قسمت خارجی آرنج (اپی‌کوندیل خارجی) است که به عنوان یک مشکل تاندونی طبقه‌بندی می‌شود.

این بیماری در اثر استفاده بیش از حد و فشار مکرر بر عضلات ساعد و مچ ایجاد می‌شود. به صورت خاص، تاندون عضلات بازکننده مچ دست که از یک برآمدگی استخوانی کوچک در خارج آرنج (اپی‌کوندیل جانبی) منشأ می‌گیرند، درگیر می‌شوند. در این عارضه، به دلیل فشار مداوم و تکراری، بافت تاندون دچار پارگی‌های میکروسکوپی می‌شود. بدن برای ترمیم این پارگی‌ها تلاش می‌کند، اما فشار مداوم اجازه بهبودی کامل را نمی‌دهد. در نتیجه، به جای ترمیم، بافت تاندون دچار فرسودگی، ضعف و تغییرات دژنراتیو می‌شود که منجر به درد و التهاب مزمن می‌گردد. فشار و کشش مداوم بر این ناحیه، عملکرد صحیح تاندون را مختل می‌سازد.

علائم آرنج تنیس بازان

علائم تنیس البو معمولاً به آرامی و طی هفته‌ها یا ماه‌ها ظاهر می‌شوند و در طول زمان تشدید می‌گردند. مهم‌ترین علائم این بیماری عبارتند از:

• درد و سوزش موضعی: این درد به صورت متمرکز روی برآمدگی استخوانی ناحیه بیرونی آرنج احساس می‌شود. این علامت شایع، اولین نشانه مشکل تاندونی است.
• انتشار درد: گاهی اوقات درد از آرنج شروع شده، از ساعد عبور می‌کند و به سمت مچ دست منتشر می‌شود. این انتشار درد، به دلیل کشیدگی تاندون‌های طولانی ساعد است.
• تشدید درد هنگام فعالیت‌های خاص: درد هنگام چرخاندن یا خم کردن بازو به صورت غیرمنتظره‌ای افزایش می‌یابد. به‌ویژه در انجام حرکات پیچشی مانند چرخاندن دستگیره در، باز کردن درب شیشه یا سفت کردن شیر آب.
• ضعف در گرفتن اشیا: ضعف در مچ دست و ساعد هنگام گرفتن اشیا یا بلند کردن وزنه‌ها احساس می‌شود. این ضعف، گرفتن وسایلی مانند راکت، خودکار یا آچار را دشوار می‌سازد.
• سفتی و گرفتگی: هنگام دراز کردن کامل بازو، درد و گرفتگی بروز می‌کند. این حالت معمولاً در صبح، پس از بیدار شدن از خواب، بیشتر محسوس است.
• درد شبانه: سوزش یا درد ممکن است در شب بیشتر احساس شود و کیفیت خواب فرد را کاهش دهد. این درد شبانه معمولاً به دلیل وضعیتی است که فرد در طول خواب به آرنج فشار می‌آورد.

علل و عوامل خطر ابتلا به تنیس البو

عارضه تنیس البو نتیجه آسیب‌دیدگی ناشی از استفاده بیش از حد از عضلات و تاندون‌های ساعد است. عواملی که خطر ابتلای فرد به این عارضه را افزایش می‌دهند، شامل موارد زیر هستند:

• حرکات تکراری: انجام حرکات مکرر و یکنواخت دست و مچ، فشار زیادی بر تاندون‌ها وارد می‌کند. این حرکات شامل گرفتن، کشیدن، چرخاندن یا پرتاب کردن هستند. مثال‌های شغلی و روزمره شامل: تایپ کردن، نقاشی، نجاری، باغبانی، استفاده زیاد و طولانی مدت از موس کامپیوتر.
• تکنیک ضعیف و وارد کردن نیرو: به کارگیری تکنیک‌های نادرست در ورزش‌ها (مثل ضربات بک‌هند در تنیس با شیوه غلط) یا وارد کردن نیروی بیش از حد به مچ و ساعد، باعث اعمال فشار نامتعارف بر آرنج می‌شود. این فشار مستقیماً به نقطه اتصال تاندون آسیب می‌رساند.
• مشاغل و فعالیت‌های پرخطر: افرادی که در مشاغلی مانند لوله‌کشی، نجاری، قصابی، مکانیک خودرو، کارگران خط مونتاژ، دندانپزشکان و نوازندگان مشغول به کار هستند، به دلیل ماهیت تکراری شغل خود، مستعد این آسیب هستند.
• ضعف عضلانی: ضعف عضلات ساعد و مچ، باعث می‌شود تاندون‌ها و مفاصل پشتیبانی کافی نداشته باشند و فشار بیشتری را تحمل کنند. تقویت این عضلات جلوی آسیب را می‌گیرد.
• افزایش سن: افراد بین ۳۰ تا ۵۰ سال به دلیل کاهش انعطاف‌پذیری طبیعی و استحکام بافت تاندون‌ها، بیشتر مستعد آسیب‌دیدگی هستند.
• ساختار آناتومیکی: برخی افراد به دلایل ساختاری، تاندون‌ها و عضلات ضعیف‌تری دارند یا ساختار آناتومیکی خاصی دارند که مستعد آسیب‌های بیشتری هستند.

تفکیک آرنج تنیس بازان و آرنج گلف بازان

آرنج تنیس بازان و آرنج گلف بازان هر دو از انواع تاندونیت‌های شایع هستند. برای تشخیص دقیق، مهم است که محل و مکانیسم آسیب آنها را بدانیم.

تشخیص آرنج تنیس بازان

تشخیص عارضه معمولاً با یک معاینه فیزیکی دقیق توسط متخصص آغاز می‌شود. هدف تشخیص، تأیید تنیس البو و رد سایر دلایل درد آرنج است.

• معاینه فیزیکی و شرح حال: پزشک یا فیزیوتراپیست درد، تورم و سفتی مفصل آرنج را بررسی می‌کند. همچنین، از طریق انجام مانورهای خاصی که شامل مقاومت در برابر کشش مچ هستند، درد موضعی را ایجاد کرده و تشخیص را تأیید می‌کند.
• اشعه ایکس : این تست برای رد شکستگی، آرتروز یا وجود رسوب کلسیم در تاندون انجام می‌شود.
• تصویربرداری تخصصی یا سونوگرافی : سونوگرافی یک ابزار مهم برای ارزیابی سریع و ارزان آسیب تاندون، ضخامت تاندون و تشخیص پارگی‌های جزئی است. MRI تصویر دقیقی از بافت‌های نرم، عضلات و تاندون‌ها ارائه می‌دهد و آسیب‌های دژنراتیو مزمن را به خوبی مشخص می‌کند.
• الکترومیوگرافی یا نوار عصب و عضله: این تست برای بررسی اعصاب فشرده شده، مانند سندرم تونل کوبیتال، و اندازه‌گیری فعالیت الکتریکی عصب و عضله به کار می‌رود تا مطمئن شویم درد ناشی از عصب‌های درگیر نیست.

روش‌های درمان تنیس البو

درمان آرنج تنیس بازان در بیش از ۹۵ درصد موارد با روش‌های غیرجراحی موفقیت‌آمیز است. اگرچه بهبودی کامل ممکن است ۶ تا ۱۸ ماه طول بکشد، اما تکنیک‌های زیر می‌توانند روند بهبودی را تسریع کنند.

الف) درمان‌های غیرجراحی و کم تهاجمی

1. استراحت و تغییر فعالیت‌ها: مهم‌ترین اقدام، متوقف کردن یا کاهش فعالیت‌هایی است که درد را تشدید می‌کنند تا تاندون‌ها فرصت بازسازی پیدا کنند. فرد باید از فعالیت‌های شدید بدنی که درد را افزایش می‌دهند، پرهیز کند.
2. داروها و کمپرس سرد: استفاده از داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن می‌تواند التهاب و درد را کاهش دهد. معمولاً داروهای موضعی (پمادها و ژل‌ها) توصیه می‌شوند تا عوارض جانبی سیستمیک جلوی آن را بگیرد. قرار دادن کمپرس سرد چند بار در روز بر روی آرنج، درد را تسکین می‌دهد.
3. بریس و آتل: پزشک ممکن است استفاده از بریس یا آتل را توصیه کند. استفاده از بریس مخصوص تنیس البو باعث می‌شود که فشار به جای نقطه آسیب‌دیده، به ناحیه عضلانی ساعد منتقل شود.
4. فیزیوتراپی و توانبخشی: فیزیوتراپی یک جزء مهم در درمان است. برنامه تخصصی فیزیوتراپی شامل مراحل زیر است:
   • تمرینات ایزومتریک: این تمرینات در فاز حاد برای حفظ قدرت عضلانی بدون حرکت مفصل شروع می‌شوند.
   • تمرینات کششی: افزایش انعطاف‌پذیری عضلات ساعد.
   • تمرینات تقویت خارج از مرکز: این تمرینات مهم‌ترین بخش توانبخشی هستند. انجام تمرینات تقویتی با تأکید بر فاز منفی حرکت، بازسازی و استحکام بافت تاندون را به صورت بادوام افزایش می‌دهد.
   • تکنیک‌های تخصصی: استفاده از ماساژ عمقی بافت، اولتراسوند (فراصوت) و تحریک الکتریکی عضلات به کاهش درد و بهبود جریان خون کمک می‌کند.
5. درمان با امواج شوکی (شاک ویو تراپی): شاک ویو تراپی (ESWT) یک روش غیرتهاجمی و اغلب به عنوان یک درمان تخصصی برای تنیس البو مزمن مطرح است. این امواج به شکستن بافت‌های اسکار، افزایش جریان خون و ترمیم بافت‌های تخریب شده کمک می‌کنند.
6. تزریقات تخصصی:
   • تزریق کورتیکواستروئید: این تزریقات برای تسکین موقت درد و التهاب استفاده می‌شوند.
   • تزریق پلاسمای غنی از پلاکت: پلاکت‌ها عوامل رشدی دارند که تزریق آن‌ها به ناحیه آسیب‌دیده، روند ترمیم را تسریع می‌بخشد.
7. تنوتومی با حداقل تهاجم: روشی کم تهاجمی است که در آن بافت تاندون دژنراتیو (فرسوده) با استفاده از ابزارهای تخصصی برداشته می‌شود و جایگزینی مناسب برای جراحی باز است.

ب) درمان جراحی

در صورتی که علائم پس از ۶ تا ۱۲ ماه درمان‌های غیرجراحی بهبود نیابند یا بیمار دچار درد شدید و دائمی باشد، پزشک ممکن است جراحی را توصیه کند. جراحی معمولاً شامل برداشتن بافت آسیب‌دیده تاندون و عضله از نقطه اتصال به استخوان است. بهبودی کامل پس از جراحی ۴ تا ۶ ماه طول می‌کشد و نیازمند یک دوره طولانی توانبخشی است.

راهبرد جامع پیشگیری از ابتلا به آرنج تنیس بازان

پیشگیری از تنیس البو مستلزم توجه به استفاده صحیح از عضلات، رعایت تکنیک‌های درست و تقویت عضلات مرتبط است. این راهبردها جلوی آسیب‌های جدی و مزمن را می‌گیرد.

1. تقویت عضلات ساعد و مچ: انجام تمرینات قدرتی مخصوص، مانند خم و کشش مچ با وزنه‌های سبک یا استفاده از توپ‌های تقویتی، باعث کاهش فشار بر تاندون‌ها می‌شود. تمرینات تقویتی ساعد، یک پیش‌نیاز مهم برای مشاغل پرخطر است.
2. استفاده از تکنیک‌های صحیح: در ورزش‌ها و فعالیت‌های کاری، استفاده از تکنیک‌های درست برای کاهش بار اضافی بر آرنج بسیار مهم است. برای مثال، تنظیم راکت تنیس یا ابزارهای کاری ارگونومیک، تأثیر بزرگی در توزیع نیرو دارد.
3. گرم کردن و کشش: پیش از شروع فعالیت‌های ورزشی یا کاری، گرم کردن مناسب و انجام حرکات کششی، انعطاف‌پذیری تاندون‌ها را افزایش داده و احتمال آسیب را کاهش می‌دهد.
4. تجهیزات مناسب و ارگونومی: استفاده از ابزار و تجهیزاتی که متناسب با توان فردی و نوع فعالیت باشند، فشار را از روی تاندون‌ها برمی‌دارد. تنظیم ارتفاع صندلی و میز کار برای افرادی که زیاد با کامپیوتر کار می‌کنند، ضروری است.
5. استراحت کافی و تغییر وضعیت: در فعالیت‌های تکراری، در نظر گرفتن زمان‌هایی برای استراحت و اجتناب از حرکات شدید و خسته‌کننده مداوم، برای جلوی التهاب تاندون‌ها را می‌گیرد. هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه، موقعیت دست و آرنج خود را تغییر دهید.
6. توجه به علائم اولیه: در صورت مشاهده درد یا ناراحتی موضعی، بلافاصله فعالیت‌های فشار آورنده را متوقف کرده و به آرنج استراحت دهید. نادیده گرفتن درد اولیه، منجر به مزمن شدن عارضه می‌شود.

جمع‌بندی

آرنج تنیس بازان (تنیس البو) یک عارضه شایع التهابی در تاندون‌های ناحیه خارجی آرنج است که عمدتاً ناشی از حرکات تکراری و پرفشار در ساعد و مچ می‌باشد. عدم درمان به موقع، می‌تواند منجر به عوارضی مانند درد مزمن، ضعف بادوام در دست و محدودیت حرکتی شود. خوشبختانه، اکثریت قریب به اتفاق بیماران (حدود ۹۵ درصد) با درمان‌های غیرجراحی، به‌ویژه استراحت، فیزیوتراپی (برای تقویت عضلات و بازگشت دامنه حرکتی) و در صورت لزوم، درمان‌های پیشرفته مانند شاک ویو تراپی، به بهبودی کامل دست می‌یابند. پیشگیری از طریق تقویت عضلات، استفاده از تکنیک‌های صحیح و رعایت اصول استراحت، کلید حفظ سلامت آرنج و جلوی آسیب‌های جدی را می‌گیرد.

کلینیک پویان: همراهی تخصصی در مسیر بهبود

سلامت و بهبود کامل آرنج، نیازمند یک برنامه تخصصی و جامع است. در این راستا، کلینیک تخصصی پویان به عنوان یکی از مراکز درمانی برجسته در شرق تهران، با ۱۵ سال سابقه درخشان، خدمات خود را بر پایه تجربه و تخصص ارائه می‌دهد.

این کلینیک با بهره‌گیری از متخصصین مجرب خانم و آقا و استفاده از تجهیزات پیشرفته، طیف وسیعی از خدمات توانبخشی، فیزیوتراپی ورزشی و درمان‌های ارتوپدی را تحت پوشش قرار می‌دهد. همکاری نزدیک تیم‌های تخصصی طب فیزیکی و ارتوپدی، همراه با ارزیابی‌های دوره‌ای منظم و مشاوره‌های دقیق ورزشی و درمانی برای بیماران، موجب شده تا این کلینیک افتخار همکاری با بیش از ۲۰ مجموعه ورزشی بزرگ از جمله آکادمی پرسپولیس و چندین سازمان و نهاد معتبر را در کارنامه خود داشته باشد. انتخاب کلینیک پویان، به معنای انتخاب یک تیم حرفه‌ای و متعهد برای رسیدن به بالاترین سطح عملکرد و سلامت حرکتی شما است.

سوالات متداول درباره آرنج تنیس بازان

در این بخش، به رایج‌ترین سؤالاتی که درباره ماهیت، علائم خطر، روش‌های درمانی و زمان بهبودی آرنج تنیس بازان مطرح می‌شود، پاسخ‌های تخصصی و کاربردی ارائه شده است. آگاهی از این پاسخ‌ها به شما کمک می‌کند تا فرآیند درمانی خود را بهتر مدیریت کنید.

۱. آرنج تنیس بازان چقدر شایع است؟

این بیماری یک عارضه شایع است و بین ۱ تا ۳ درصد از مردم به آن مبتلا می‌شوند. شیوع آن در افراد بین ۳۰ تا ۵۰ ساله بیشتر است و می‌تواند همه جنسیت‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.

۲. چه زمانی باید برای تنیس البو به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر هر یک از علائم زیر را تجربه کردید، باید به پزشک متخصص مراجعه کنید: مشکل در حرکت بازو، دشواری در نگه‌داشتن وسایل یا دراز کردن بازو. همچنین، اگر مفاصل قرمز یا متورم شده باشند یا درد به قدری شدید باشد که فعالیت‌های روزانه یا خواب شما را مختل کند، مراجعه به پزشک ضروری است.

۳. آیا آرنج تنیس بازان می‌تواند بر تمام بازو تأثیر بگذارد؟

اگرچه این عارضه عمدتاً تاندون‌های خارجی آرنج را تحت تأثیر قرار می‌دهد، اما می‌تواند به طور غیرمستقیم بازوها و حتی شانه را نیز درگیر کند. این امر به دلیل استفاده از تکنیک‌های جبرانی برای کاهش فشار بر آرنج یا ضعف عضلات ساعد است که می‌تواند منجر به تنش در عضلات بازو و شانه شود.

۴. آیا تزریق کورتون درمان قطعی برای تنیس البو است؟

خیر. تزریق کورتیکواستروئیدها می‌تواند به طور موقت درد و التهاب را تسکین دهد، اما اثر درازمدت آن ناچیز است و درد ممکن است بازگشت‌پذیر باشد. درمان با امواج شوکی یا فیزیوتراپی با نتایج بادوام و پایدارتر همراه هستند.

۵. چه مدت طول می‌کشد تا تنیس البو بهبود یابد؟

بهبود این عارضه می‌تواند طولانی باشد. اگرچه با درمان‌های غیرجراحی، حدود ۹۰ درصد از بیماران پس از سپری شدن یک سال بهبود می‌یابند، اما به طور کلی ممکن است ۶ تا ۱۸ ماه طول بکشد تا علائم به طور کامل از بین بروند. در صورت نیاز به جراحی، دوره نقاهت ۴ تا ۶ ماه است.

۶. آیا استراحت کامل، تنها راه درمان است؟

خیر، استراحت اولین قدم است. اما استراحت مطلق به تنهایی باعث ضعف عضلانی می‌شود. بهترین راهبرد، ترکیب استراحت نسبی با یک برنامه فیزیوتراپی هدفمند است که شامل تمرینات تقویتی خارج از مرکز (Eccentric) باشد تا تاندون آسیب‌دیده بافتی بادوام پیدا کند.

تشخیص و درمان به موقع

تنیس البو یک عارضه شایع میان افرادی است که زندگی فعالی دارند، چه ورزشکاران و چه افرادی که مشاغل دستی دارند. تشخیص و درمان زودهنگام این مشکل می‌تواند به بهبود سریع‌تر و کاهش احتمال بروز مشکلات آینده کمک کند.